Wednesday, October 14, 2026

සංස්කෘත භාෂා උපකාරක අත්වැල පාඩම් අංක 04, 05, 06

📚 පාඩම 04: බැඳි අක්ෂර සහ හලන්ත ලකුණ (Conjunct Consonants - संयुक्त व्यंजन)

සංස්කෘත භාෂාවේ ව්‍යංජන දෙකක් හෝ කිහිපයක් අතර ස්වරයක් (අ, ඉ, උ ආදී) නොමැතිව එකතු වන විට බැඳි අක්ෂර නිර්මාණය වේ.

1. හලන්ත ලකුණ (Halanta / Virama - ्)

ව්‍යංජන අකුරක් යටින් යොදන කුඩා ඇල ඉරෙන් (्) අදහස් වන්නේ එම අකුරේ ස්වර ශබ්දය ඉවත් වී 'ඉඟි ශබ්දයක්' (ක්, ත්, ප්...) පමණක් ඉතිරි වන බවයි.

  • क् = ක්
  • त् = ත්
  • प् = ප්

2. ප්‍රධාන බැඳි අක්ෂර (Special Conjuncts)

සංස්කෘතයේ බහුලව භාවිත වන විශේෂ බැඳි අක්ෂර කිහිපයක නිර්මාණය සහ උච්චාරණය:

දේවනාගරී බැඳි අකුරනිර්මාණය වන අයුරුසිංහල උච්චාරණයසංස්කෘත උදාහරණයසිංහල අර්ථය
क्षक् + षක්ෂ (ක් + ෂ)क्षेत्रम् (ක්ෂේත්‍රම්)ක්ෂේත්‍රය / කුඹුර
त्रत् + रත්‍ර (ත් + ර)मित्रम् (මිත්‍රම්)මිතුරා
ज्ञज ्+ ञඥ / ජ්ඤ (ජ් + ඤ)ज्ञानम् (ඥානම් / ජ්ඤානම්)ඥානය / දැනුම
श्रश् + रශ්‍ර (ශ් + ර)श्रमः (ශ්‍රමඃ)ශ්‍රමය / මහන්සිය

3. 'ර' (र) අක්ෂරය බැඳෙන විශේෂ ආකාර දෙක

'ර' අක්ෂරය වෙනත් ව්‍යංජන සමඟ එකතු වන විට ප්‍රධාන ආකාර දෙකකට ලියවෙයි:

(අ) 'ර' අකුර මුලට යෙදෙන විට (Repha - රේඵය)

ව්‍යංජනයකට පෙර 'ර්' ශබ්දය යෙදේ නම්, එය ඊළඟ අකුරට උඩින් කුඩා රේඛාවක් ලෙස ( ൎ / र् ) යොදයි.

  • र् + म = र्म (ර්ම) \rightarrow धर्मः (ධර්මඃ) - ධර්මය
  • र् + क = र्क (ර්ක) \rightarrow सूर्यः (සූර්යඃ) - සූර්යයා

(ආ) 'ර' අකුර පසුවට යෙදෙන විට (Rakar)

ව්‍යංජනයකට පසුව 'ර' ශබ්දය එකතු වේ නම්, අකුර යටින් කුඩා ඇල ඉරක් ලෙස යොදයි.

  • प् + र = प्र (ප්‍ර) \rightarrow प्रकाशः (ප්‍රකාශඃ) - එළිය / ප්‍රකාශය
  • ग् + र = ग्र (ග්‍ර) \rightarrow ग्रहः (ග්‍රහඃ) - ග්‍රහයා

📚 පාඩම 05: එදිනෙදා භාවිත මූලික ශබ්දකෝෂය (Basic Vocabulary)

දේවනාගරී අක්ෂර කියවීමේ පුහුණුව සඳහා එදිනෙදා භාවිත වන වචන මාලාවක් සිංහල උච්චාරණය සහ අර්ථය සමඟ:

1. සර්වනාම සහ ප්‍රශ්නවාචක පද (Pronouns & Questions)

දේවනාගරීසිංහල උච්චාරණයසිංහල අර්ථය
अहम्අහම්මම
त्वम्ත්වම්නුඹ / ඔබ
सहසහඔහු
साසාඇය
तत्තත්එය
किम्කිම්කුමක්ද?
कुत्रකුත්‍රකොහේද?
कदाකදාකවදාද?

2. ගෘහ සහ සත්ත්ව නාම (Common Nouns)

දේවනාගරීසිංහල උච්චාරණයසිංහල අර්ථය
जननीජනනීමව් / අම්මා
जनकःජනකඃපියා / තාත්තා
गृहम्ගෘහම්ගෙදර / නිවස
जलम्ජලම්වතුර / ජලය
पुस्त कम्පුස්තකම්පොත
गजःගජඃඅලියා
अश्वःඅශ්වඃඅශ්වයා
वृक्षःවෘක්ෂඃගස

3. සංස්කෘත සංඛ්‍යා (Numbers 1-10)

අංකයදේවනාගරීසිංහල උච්චාරණය
1एकम्ඒකම්
2द्वेද්වේ
3त्रीणिත්‍රීණි
4चत्वारिචත්වාරි
5पञ्चපඤ්ච
6षट्ෂට්
7सप्तසප්ත
8अष्टඅෂ්ට
9नवනව
10दशදශ

📚 පාඩම 06: ලිංග, වචන, විභක්ති සහ අකාරාන්ත පුංලිංග 'बालक' ශබ්දය

සංස්කෘත ව්‍යාකරණයේ මූලිකම සහ වැදගත්ම අඩිතාලම මෙම පාඩමයි.

1. ත්‍රිලිංග (Genders)

  1. පුංලිංග (Masculine): උදා - बालकः (බාලකඃ - ළමයා)
  2. ස්ත්‍රීලිංග (Feminine): උදා - बालिका (බාලිකා - ගැහැණු ළමයා)
  3. නපුංසකලිංග (Neuter): උදා - फलम् (ඵලම් - ගෙඩිය/ඵලය)

2. ත්‍රිවචන (Numbers)

සිංහලයේ ඇත්තේ ඒකවචන සහ බහුවචන පමණක් වුවද, සංස්කෘතයේ වචන 3 ක් ඇත:

  1. ඒකවචන (Ekavachana): එක් අයෙක්/දෙයක් සඳහා.
  2. ද්විවචන (Dvivachana): දෙදෙනෙකු / දෙයක් පමණක් සඳහා විශේෂයෙන් භාවිත වේ.
  3. බහුවචන (Bahuvachana): තුන්දෙනෙකු හෝ ඊට වැඩි ගණනක් සඳහා.

3. අකාරාන්ත පුංලිංග 'बालक' (බාලක - ළමයා) ශබ්දය

සංස්කෘතයේ විභක්ති 7 ක් සහ සම්බෝධනයක් ඇත. 'අ' අකුරෙන් අවසන් වන පුංලිංග පද (අකාරාන්ත පුංලිංග) වගුව පහත පරිදි වේ:

විභක්තිය (Case)ඒකවචන (Ekavachana)ද්විවචන (Dvivachana)බහුවචන (Bahuvachana)
ප්‍රථමා (කර්තෘ)बालकः (බාලකඃ) (ළමයා)बालकौ (බාලකෞ) (ළමයින් දෙදෙනා)बालकाः (බාලකාඃ) (ළමයි)
ද්විතීයා (කර්ම)बालकम् (බාලකම්) (ළමයාට / ළමයා)बालकौ (බාලකෞ) (ළමයින් දෙදෙනාට)बालकान् (බාලකාන්) (ළමයින්ට)
තෘතීයා (කරණ)बालकेन (බාලකේන) (ළමයා විසින්/ගෙන්)बालकाभ्याम् (බාලකාභ්‍යාම්) (ළමයින් දෙදෙනා විසින්)बालकैः (බාලකෛඃ) (ළමයින් විසින්)
චතුර්ථී (සම්ප්‍රදාන)बालकाय (බාලකාය) (ළමයා උදෙසා/ට)बालकाभ्याम् (බාලකාභ්‍යාම්) (ළමයින් දෙදෙනාට)बालकेभ्यः (බාලකේභ්‍යඃ) (ළමයින්ට/උදෙසා)
පඤ්චමී (අවධි)बालकात् (බාලකාත්) (ළමයාගෙන්/ගෙන්)बालकाभ्याम् (බාලකාභ්‍යාම්) (ළමයින් දෙදෙනාගෙන්)बालकेभ्यः (බාලකේභ්‍යඃ) (ළමයින්ගෙන්)
ෂෂ්ඨී (සම්බන්ධ)बालकस्य (බාලකස්‍ය) (ළමයාගේ)बालकयोः (බාලකයෝඃ) (ළමයින් දෙදෙනාගේ)बालकानाम् (බාලකානාම්) (ළමයින්ගේ)
සප්තමී (ආධාර)बालके (බාලකේ) (ළමයා කෙරෙහි/ගැන)बालकयोः (බාලකයෝඃ) (ළමයින් දෙදෙනා ගැන)बालकेषु (බාලකේෂු) (ළමයින් කෙරෙහි)
සම්බෝධනहे बालक! (හේ බාලක!) (එම්බා ළමයා!)हे बालकौ! (හේ බාලකෞ!) (එම්බා ළමයින් දෙදෙනා!)हे बालकाः! (හේ බාලකාඃ!) (එම්බා ළමයිනි!)

💡 ගුරු උපදෙස: राम (රාම), देव (දේව), गजा (ගජ - අලියා), वृक्ष (වෘක්ෂ - ගස) යන සියලු අකාරාන්ත පුංලිංග ශබ්ද සෑදෙන්නේද ඉහත बालक (බාලක) ශබ්දයේ රටාවටම වේ. (උදා: रामः, रामौ, रामाः).

© M. M. Rohana Wasantha

No comments:

Post a Comment

ඔබගේ ප්‍රතිචාරය කර්තෘ අනුමැතියට යටත්ව අඩවියෙහි ප්‍රකාශයට පත් කෙරනු ඇත.
© M. M. Rohana Wasantha

Popular Posts

KENDARA SINHALEN - කේන්දර සිංහලෙන්