සදේසති සහ අෂ්ටම ශනි පිළිබඳ ඉතිහාසමය, ග්රන්ථාධාර, හා දාර්ශනික විමර්ශනය
(ලග්න, චන්ද්ර සහ රවි මතින් සංකල්ප විග්රහයක්)
සාරාංශය (Abstract)
මෙම ගවේශනයේ අරමුණ වන්නේ වෛදික ජ්යෝතිෂයේ ප්රමුඛ ශනි ගෝචර සංරචනා දෙකක් — සදේසති (චන්ද්රය ආශ්රිත 12-1-2 ගමන) සහ අෂ්ටම ශනි (8 වන භාව ගෝචරය) — පිළිබඳ ශාස්ත්රීය පදනම, ග්රන්ථාධාරය, සහ දාර්ශනික සංකල්ප පරීක්ෂා කිරීමයි.
මෙම විමර්ශනයේ ප්රධාන මූලාශ්ර වේ:
Brihat Parashara Hora Shastra
Brihat Jataka
Saravali
Phaladeepika
මෙම අධ්යයනය පෙන්වන්නේ සදේසති සහ අෂ්ටම ශනි පිළිබඳ ජනප්රවාද මතය classical ග්රන්ථ පදනමට සම්පූර්ණයෙන් අනුකූල නොවන බවයි. ශනි ගෝචරය විනාශකාරී නියමිත කාලයක් නොව, කර්මීය සංශෝධන හා ව්යුහ පරිවර්තන ක්රියාවලියක් බව මෙහි තර්ක කෙරේ.
1. පර්යේෂණ ගැටළුව
අද ජනප්රිය ජ්යෝතිෂයේ:
“සදේසති = විනාශය”
“අෂ්ටම ශනි = මරණය”
යන අදහස් ව්යාප්තව පවතී.
නමුත් ප්රශ්නය මෙයයි:
සදේසති යන නාමය මුල් ග්රන්ථවල නිශ්චිත ව්යුහයක් ලෙස තිබේද?
ගෝචර විග්රහයේ ප්රමුඛ ආධාරය චන්ද්රය වන්නේ ඇයි?
ලග්න සහ රවි මතින් විග්රහ කිරීමේ ontological වෙනස කුමක්ද?
පසුකාලීන ජනප්රවාද classical සූත්ර විශාල කර අර්ථ විකෘති කර තිබේද?
2. ග්රන්ථාධාර සහ ඉතිහාසමය සන්දර්භය
2.1 ප්රධාන ග්රන්ථ
Brihat Jataka (6 වන සියවස)
Saravali (8 වන සියවස)
Phaladeepika (15 වන සියවස)
මෙහි සදේසති යන නාමය මුල් ග්රන්ථවල සෘජුව නොපෙනේ.
12-1-2 ස්ථාන විග්රහය පසුව සම්මුතික වශයෙන් “සදේසති” ලෙස සංවිධානය වී ඇත.
මෙය doctrinal evolution එකකි.
3. චන්ද්රය ප්රමුඛ වීමේ දාර්ශනික පදනම
Brihat Parashara Hora Shastra හි සඳහන්:
“चन्द्रलग्नाद् विचारः कार्यः”
අර්ථය: ගෝචර විග්රහය චන්ද්ර ලග්නයෙන් සිදු කළ යුතුය.
3.1 චන්ද්රය = මනස
3.2 ශනි = කර්ම පල දෙන ග්රහයා
Brihat Jataka:
“मन्दः कर्मफलदाता”
එබැවින්,
සදේසති = කර්ම පීඩනය මනස මත ක්රියාත්මක වීම
මෙය psychological-karmic interaction එකකි.
4. සදේසති: ශාස්ත්රීය විග්රහය
Phaladeepika:
“द्वादशे जन्मगे चन्द्रे शनिः क्लेशप्रदो भवेत्”
“द्वितीये च धनहानिः”
4.1 අවධි තුනේ සංකේත විග්රහය
ස්ථානය
සංකේතය
විග්රහය
12
විමෝචනය
වියදම්, වෙන්වීම
1
අහංකාරය
මානසික පීඩන
2
සම්පත්
ධන සංශෝධනය
මෙය විනාශ චක්රයක් නොව,
දියවීම → මුහුණ දීම → නැවත ව්යුහගත වීම යන චක්රයකි.
5. අෂ්ටම ශනි: 8 වන භාව සංකල්පය
Phaladeepika:
“अष्टमे शनिना पीडा रोगभयं तथा”
8 වන භාවය නිරූපණය කරන්නේ:
ආයුෂ
රහස් කර්ම
ආකස්මික පරිවර්තන
අවදානම
ඒ අනුව,
අෂ්ටම ශනි = අස්ථිරභාවය හරහා පරිවර්තනය
6. ලග්න මතින් විග්රහය
BPHS හි:
“लग्नात् विचार्यं देहस्य”
ලග්නය නියෝජනය කරන්නේ:
දේහය
ජීවන ව්යුහය
භෞතික යථාර්ථය
එබැවින්:
8th from Lagna → සෞඛ්ය අවදානම්
12-1-2 from Lagna → වෘත්තීය හා ජීවන ව්යුහ පරිවර්තන
7. රවි මතින් විග්රහය
Saravali:
“सूर्यो राजसमानः”
රවි නියෝජනය කරන්නේ:
අධිකාරිය
පදවි
පියා
ආත්ම ප්රභාවය
Saturn 8th from Sun →
පදවි අභියෝග
Saturn 12-1-2 from Sun →
වෘත්තීය සංශෝධන
8. ත්රි-අක්ෂ විග්රහ මාදිලිය
Reference
ප්රධාන බලපෑම
චන්ද්ර
මානසික
ලග්න
දෛහික / භෞතික
රවි
සමාජ / අධිකාරි
9. ජනප්රවාද විවේචනය
Classical ග්රන්ථ කිසිවක්:
සදේසති “අනිවාර්ය විනාශය” ලෙස
අෂ්ටම ශනි “මරණ නියත කාලය” ලෙස
ප්රකාශ නොකරයි.
එය පසුකාලීන exaggeration එකකි.
10. දාර්ශනික නිගමනය
ශනි = කාලය (Kāla)
චන්ද්ර = අත්දැකීම
8 වන භාවය = මරණ සංකේතය
එබැවින්:
සදේසති = කාලය මනස සංශෝධනය කිරීම
අෂ්ටම ශනි = කාලය මරණ සංකල්පය සමඟ මුහුණ දීම
මෙය ontological maturation එකකි.
11. නිගමනය
ගෝචර විග්රහයේ ප්රමුඛය චන්ද්රයයි.
සදේසති යනු psychological karmic recalibration එකකි.
අෂ්ටම ශනි existential restructuring එකකි.
ලග්න සහ රවි විග්රහය ප්රතිඵල තීව්රතාව වෙනස් කරයි.
Fatalistic interpretation classical පදනමක් නැත.
මූලාශ්ර
Brihat Parashara Hora Shastra
Brihat Jataka
Saravali
Phaladeepika
