නාරද පුරාණය (Narada Purana) යනු හින්දු ආගමික සාහිත්යයේ එන ප්රධාන මහා පුරාණ 18න් එකකි. මෙය ප්රධාන වශයෙන් වෛෂ්ණව සම්ප්රදායට (විෂ්ණු භක්තිය) අයත් වන අතර, නාරද මුණිවරයා සහ සනත් කුමාරවරුන් අතර ඇති වන සංවාදයක් ලෙස මෙහි අන්තර්ගතය ගොඩනැගී ඇත.
මෙම පුරාණය කොටස් (භාග) දෙකකින් සහ පරිච්ඡේද (අධ්යාය) විශාල සංඛ්යාවකින් සමන්විත වේ. සමස්තයක් ලෙස මෙහි ශ්ලෝක 25,000කට ආසන්න ප්රමාණයක් අන්තර්ගත වේ.
නාරද පුරාණයේ ඒ ඒ පරිච්ඡේද සහ කොටස් මඟින් විග්රහ කර ඇති කරුණු පිළිබඳ විමර්ශනාත්මක විශ්ලේෂණයක් පහත දැක්වේ.
1. පූර්ව භාගය (පළමු කොටස)
පූර්ව භාගය ප්රධාන වශයෙන් පරිච්ඡේද (අධ්යාය) 125කින් පමණ සමන්විත වන අතර, එය නැවත උප-කොටස් හතරකට (පාද) බෙදා දක්වා ඇත.
ප්රථම පාදය (අධ්යාය 1 - 41)
විශ්වයේ උපත සහ මැවීම: බ්රහ්මයා විසින් විශ්වය මවන ලද ආකාරය සහ කාල නිර්ණයන් (යුග, කල්ප) පිළිබඳව විස්තර කෙරේ.
නාරද මුණිවරයාගේ භූමිකාව: නාරද මුනිවරයාට මෙම ඥානය ලැබුණු ආකාරය සහ බ්රහ්ම විද්යාව පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීමක් සිදු කෙරේ.
ශුද්ධ වූ ව්රත සහ උපවාස: ඒකාදශී උපවාසය ඇතුළු විවිධ ආගමික ව්රතයන් රැකීමේ වැදගත්කම සහ ඒවායින් ලැබෙන කුසල් පිළිබඳව පුළුල් ලෙස විග්රහ කර ඇත.
ද්විතීය පාදය (අධ්යාය 42 - 62)
මෝක්ෂ ධර්මය සහ යෝග ශාස්ත්රය: සන්යාසී ජීවිතය, ආත්ම ඥානය සහ මෝක්ෂය (සංසාරයෙන් මිදීම) ලබා ගන්නා ආකාරය මෙහිදී සාකච්ඡා කෙරේ.
පරාශර ගීතාව: මෙහි අන්තර්ගත සුවිශේෂී කොටසක් වන මෙයින් ධාර්මික ජීවිතයක් ගත කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව දර්ශනවාදී විග්රහයක් සපයයි.
තෘතීය පාදය (අධ්යාය 63 - 91)
වේද අංග (Vedangas) පිළිබඳ විග්රහය: නාරද පුරාණයේ ඇති සුවිශේෂීම ලක්ෂණයක් වන්නේ වේද ග්රන්ථ හැදෑරීමට අත්යවශ්ය වන අංග 6ක් පිළිබඳව මෙහි පරිච්ඡේද වෙන්කර තිබීමයි.
ශික්ෂා (ශබ්ද විද්යාව)
කල්ප (ආගමික වත්පිළිවෙත්)
ව්යාකරණ (භාෂා ව්යාකරණ)
නිරුක්ති (වචනවල නිරුක්තිය)
ඡන්දස් (කාව්ය ඡන්දස් ශාස්ත්රය)
ජ්යෝතිෂය (ග්රහලොව සහ නැකත් ශාස්ත්රය - මෙහි ගණිතමය ජ්යෝතිෂය පිළිබඳව ගැඹුරින් විස්තර වේ).
චතුර්ථ පාදය (අධ්යාය 92 - 125)
අනෙකුත් පුරාණ පිළිබඳ විස්තරය: මහා පුරාණ 18හිම අන්තර්ගතය, ඒවායේ ඇති ශ්ලෝක සංඛ්යාව සහ එක් එක් පුරාණය කියවීමෙන් ලැබෙන ඵල විපාක පිළිබඳව කෙටි සාරාංශයක් මෙම පරිච්ඡේදවල ඇතුළත් වේ. මෙය පුරාණ සාහිත්යය පිළිබඳ හැදෑරීමට කදිම නාමාවලියකි.
2. උත්තර භාගය (දෙවන කොටස)
උත්තර භාගය පරිච්ඡේද 82කින් පමණ සමන්විත වන අතර, එය වඩාත් නැඹුරු වී ඇත්තේ භූගෝලීය විස්තර, පූජනීය ස්ථාන (තීර්ථ යාත්රා) සහ ආගමික පුරාවෘත්ත කෙරෙහි ය.
පූජනීය ස්ථාන මහත්මය (Thirtha Mahatmya): ගංගා නදිය, වාරණාසිය (බෙනාරස්), ප්රයාගා, හරිද්වාරය, මථුරාව, ජගන්නාථ පූරිය සහ බද්රිනාත් වැනි භාරතයේ පූජනීය ස්ථානවල භූගෝලීය සහ ආගමික වැදගත්කම පරිච්ඡේද ගණනාවක් පුරා විස්තර කෙරේ.
ගංගා අවතරණය: ගංගා නදිය දිව්ය ලෝකයේ සිට මනුෂ්ය ලෝකයට පැමිණි ආකාරය පිළිබඳ සුප්රකට පුරාවෘත්තය මෙහි මැනවින් විග්රහ කර ඇත.
කර්ම පල විපාක සහ නිරය: මිනිසුන් සිදුකරන පව්කම් සහ ඒවාට මරණින් මතු නිරයේදී ලැබෙන දඬුවම් පිළිබඳව සවිස්තරාත්මක පරිච්ඡේද මෙහි ඇතුළත් වේ.
භක්ති මාර්ගය: අවසාන පරිච්ඡේද වෙන් වී ඇත්තේ විෂ්ණු දෙවියන් උදෙසා කරනු ලබන පූජා විධි, ස්තෝත්ර සහ පරිත්යාගශීලීත්වයේ (දානය) අගය පෙන්වා දීමටයි.
නාරද පුරාණය පිළිබඳව විමර්ශනාත්මකව බැලීමේදී වැදගත් කරුණු කිහිපයක් පෙනී යයි.
1. විශ්වකෝෂීය ස්වභාවය: මෙය හුදෙක් දේව කතා මාලාවක් නොව, එකල භාරතයේ පැවති ව්යාකරණ, ජ්යෝතිෂය, සහ නීති රීති (ධර්මශාස්ත්ර) එක තැනකට ගොනු කළ විශ්වකෝෂයක් බඳුය.
2. භක්ති ප්රවණතාව: මුළු ග්රන්ථය පුරාම 'විෂ්ණු භක්තිය' ඉහළින්ම වර්ණනා කර ඇති අතර, ගෘහස්ථ ජීවිතය ගත කරමින් වුවද මෝක්ෂය ලබා ගත හැකි සරලම මග භක්තිය බව අවධාරණය කරයි.
3. භූගෝලීය වැදගත්කම: උත්තර භාගයේ එන තීර්ථ යාත්රා විස්තර මඟින් පුරාණ භාරතයේ ගංගා, කඳු පන්ති සහ නගර පැවති ආකාරය පිළිබඳව ඓතිහාසික සාක්ෂි සපයයි.
සාරාංශයක් ලෙස, නාරද පුරාණය යනු ආධ්යාත්මික ශික්ෂණය, ආගමික වත්පිළිවෙත් සහ ලෞකික විද්යාවන් (ජ්යෝතිෂය හා ව්යාකරණ වැනි) මැනවින් සංකලනය වූ සුවිශේෂී සාහිත්ය නිර්මාණයකි.
