ශ්රී කෘෂ්ණාෂ්ටකම්හි එන එක් එක් ශ්ලෝකය, එහි සරල අර්ථය සහ ඒ පිටුපස ඇති ගැඹුරු දාර්ශනික හරය පහතින් විග්රහ කර දක්වමි. මෙය හුදෙක් වර්ණනාවක් නොව, ආත්මය සහ පරමාත්මය අතර ඇති සම්බන්ධය විදහා දක්වන මග පෙන්වීමකි.
1 වන ශ්ලෝකය
ශ්ලෝකය:
භජේ ව්රජෛක මණ්ඩනං සමස්ත පාප ඛණ්ඩනං,
ස්වභක්ත චිත්ත රංජනං සදෛව නන්ද නන්දනම් |
සුපිච්ඡ ගුච්ඡ මස්තකං සුනාද වේණු හස්තකං,
අනංග රංග සාගරං නමාමි කෘෂ්ණ නාගරම් ||
සරල අර්ථය:
ව්රජ භූමියට ආභරණයක් වැනි වූ, සියලු පාපයන් නසන්නා වූ, තම භක්තිකයන්ගේ සිත් සතුටු කරන්නා වූ නන්ද රජුගේ පුත්රයාණන් මම භජනය කරමි. හිසෙහි මොනර පිහාටු දරා සිටින, අතෙහි මිහිරි නාද දෙන වණ නළාව දරන, ආදරයේ සාගරයක් බඳු වූ ඒ කෘෂ්ණ දෙවිඳුන්ට මම නමස්කාර කරමි.
ධාර්මික හා දාර්ශනික විග්රහය:
මෙහි "සමස්ත පාප ඛණ්ඩනං" යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කර්ම විපාකයන්ගෙන් නිදහස් වීමයි. දාර්ශනිකව, මොනර පිහාටුව මගින් සංකේතවත් කරන්නේ ස්වභාවධර්මයේ සියලු වර්ණ (ජීවිතයේ සියලු අත්දැකීම්) දරා සිටියත්, ඒ කිසිවකට නොඇලී සිටින (Detachment) උත්තරීතර ස්වභාවයයි. වණ නළාව යනු හිස් වූ උණ බම්බුවකි; මිනිස් සිත ආශාවන්ගෙන් හිස් වූ විට පමණක් පරමාත්මයට ඒ තුළින් දිව්යමය සංගීතය වැයිය හැකි බව මෙයින් කියවේ.
2 වන ශ්ලෝකය
ශ්ලෝකය:
මනෝජ ගර්ව මෝචනං විශාල ලෝල ලෝචනං,
විධූත ගෝප ශෝචනං නමාමි පද්ම ලෝචනම් |
කරාරවින්ද භූධරං ස්මිතාවලෝක සුන්දරං,
මහේන්ද්ර මාන දාරණං නමාමි කෘෂ්ණ වාරණම් ||
සරල අර්ථය:
අනංගයාගේ (කාමයේ) ආඩම්බරය මර්දනය කරන, විශාල වූත් චමත්කාරජනක වූත් නෙත් සතු, එඬේරුන්ගේ දුක නිවන පියුම් නෙත් ඇති දෙවිඳුනි. සියුම් අතින් ගෝවර්ධන පර්වතය එසවූ, මනරම් සිනහවක් ඇති, ශක්රයාගේ අභිමානය බින්දා වූ ඒ කෘෂ්ණ දෙවිඳුන්ට මම නමස්කාර කරමි.
ධාර්මික හා දාර්ශනික විග්රහය:
"ගෝවර්ධන පර්වතය එසවීම" යනු හුදෙක් ප්රාතිහාර්යයක් පමණක් නොව, ඉන්ද්රියයන්ට අධිපති "ඉන්ද්ර" (අහංකාරය) පරාජය කර, ස්වභාවධර්මය හා සැබෑ භක්තිය ආරක්ෂා කිරීමේ සංකේතයකි. දාර්ශනිකව බලන කල, දෙවියන් යනු අපේ ජීවිතයේ බර (කර්ම ශක්තිය) තනි ඇඟිල්ලකින් එසවිය හැකි තරම් බලවත් අයකු බවත්, අප කළ යුත්තේ උන්වහන්සේගේ සරණ යාම පමණක් බවත් මෙයින් පැහැදිලි කරයි.
3 වන ශ්ලෝකය
ශ්ලෝකය:
කදම්බ සූන කුණ්ඩලං සුචාරු ගණ්ඩ මණ්ඩලං,
ව්රජාංගනෛක වල්ලභං නමාමි කෘෂ්ණ දුර්ලභම් |
යශෝදයා සමෝදයා සගෝපයා සනන්දයා,
යුතං සදෛව සත්පතිං නමාමි කෘෂ්ණ මත්පතිම් ||
සරල අර්ථය:
කදම්බ මල්වලින් කළ තෝඩු පැළඳි, අලංකාර කම්මුල් ඇති, ව්රජයේ ස්ත්රීන්ගේ (ගෝපිකාවන්ගේ) එකම ආදරය වූ, ලබා ගැනීමට අපහසු වූ දෙවිඳුනි. යශෝදාව, නන්ද රජු සහ ගෝපාලයන් සමඟ සතුටින් වෙසෙන මාගේ ස්වාමියා වූ කෘෂ්ණ දෙවිඳුන්ට මම නමස්කාර කරමි.
ධාර්මික හා දාර්ශනික විග්රහය:
මෙහි "ගෝපිකාවන්ගේ ආදරය" යනු ලෞකික ප්රේමයක් නොව, ජීවාත්මය (මිනිසා) පරමාත්මය (දෙවියන්) කෙරෙහි දක්වන මධුර භක්තියයි. "දුර්ලභම්" යන වචනයෙන් කියවෙන්නේ තර්කයෙන් හෝ දැනුමෙන් පමණක් දෙවියන් දැකිය නොහැකි බවත්, එය කළ හැක්කේ පිරිසිදු ප්රේමයෙන් හා භක්තියෙන් පමණක් බවත්ය.
8 වන ශ්ලෝකය (ඔබ ඇසූ විශේෂ ශ්ලෝකය)
ශ්ලෝකය:
කස්තූරී තිලකං ලලාට පටලේ වක්ෂස්ථලේ කෞස්තුභං,
නාසාග්රේ වර මෞක්තිකං කරතලේ වේණුං කරේ කංකණම් |
සර්වාංගේ හරිචන්දනං සුලලිතං කණ්ඨේ ච මුක්තාවලී,
ගෝපස්ත්රී පරිවේෂ්ඨිතෝ විජයතේ ගෝපාල චූඩාමණිඃ ||
සරල අර්ථය:
නළලත කස්තූරි තිලකය ද, ළයෙහි කෞස්තුභ මැණික ද, නාසා අග මුතු ඇමිනූ නාසාභරණය ද, අතෙහි වණ නළාව හා වළලු ද දරා සිටින, සිරුර පුරා සඳුන් තවරා ගත්, මුතු මාල පැළඳි, ගෝපිකාවන් පිරිවරා සිටින ඒ ශ්රී කෘෂ්ණ දෙවිඳුන් ජයග්රහණය කරයි.
ධාර්මික හා දාර්ශනික විග්රහය:
මෙය "සගුණ බ්රහ්ම" වන්දනාවකි. එනම් අරූපී දෙවියන් රූපයකට මවාගෙන භාවනා කිරීමයි.
- කස්තූරි තිලකය: තුන්වන ඇස හෙවත් ප්රඥාව අවදි වීම සංකේතවත් කරයි.
- කෞස්තුභ මැණික: විශ්වයේ ශක්තිය හදවත තුළ කේන්ද්රගත වී ඇති බව කියවේ.
- ගෝපිකාවන් පිරිවැරීම: මෙහි දාර්ශනික අර්ථය වන්නේ විශ්වයේ ඇති සෑම ශක්තියක්ම (Prakriti) අවසානයේ පුරුෂෝත්තමයා (Purusha) වෙත ඇදී එන බවයි. මෙය මනස ඒකාග්ර කරගැනීම සඳහා භාවිත කරන ඉතා බලවත් රූපක වර්ණනාවකි (Visualization).
ඵලශ්රැතිය (සාරාංශය)
මෙම අෂ්ටකය ගායනා කිරීමෙන් ලැබෙන දාර්ශනික ඵලය වන්නේ 'චිත්ත ශුද්ධිය' යි. ආදි ශංකරාචාර්යයන් පෙන්වා දෙන්නේ බාහිර ලෝකයේ ඇති ව්යාකූලත්වයෙන් මිදී, තමා තුළම සිටින "අන්තරාත්මය" හෙවත් කෘෂ්ණාභිසාරී ප්රේමය හඳුනා ගැනීම මෝක්ෂයට මග බවයි.
