අධිමාස පතනය හා සිද්ධාන්ත

ඉතා සරලව කියන්නේ: අධිමාසය පතන ආරම්භක ස්ථානය සූර්ය–චන්ද්‍ර ගති අතර වෙනස මත තීරණය වෙයි. සූර්ය සිද්ධාන්තය, පරාශර සිද්ධාන්තය, යවනාචාර්ය හා සත්‍යාචාර්ය සියල්ලම කියන්නේ, සූර්ය සංක්‍රාන්ති (රාවි ගති) නොපැමිණි චන්ද්‍ර මාසය අධිමාසය බවයි. එනම්, ආරම්භක නියමය ලෙස සූර්ය සංක්‍රාන්ති නොපැමිණි මාසය අධිමාසය ලෙස සලකයි.  

---

📜 අධිමාස පතනයේ ආරම්භක නියමය 

- සූර්ය සිද්ධාන්තය: සූර්ය වර්ෂය හා චන්ද්‍ර වර්ෂය අතර වෙනස ගණනය කරයි. සූර්ය සංක්‍රාන්ති නොපැමිණි මාසය අධිමාසය ලෙස සලකයි.  

- පරාශර සිද්ධාන්තය: සූර්ය–චන්ද්‍ර සන්ධි නොපැමිණි මාසය අධිමාසය.  

- යවනාචාර්ය: ග්‍රීක–ඉන්දියානු ගණිතය මත, නියමය එකමයි—සූර්ය සංක්‍රාන්ති නොපැමිණි මාසය අධිමාසය.  

- සත්‍යාචාර්ය: සරල නියමය—සූර්ය සංක්‍රාන්ති නොපැමිණි මාසය අධිමාසය.  

---

🔢 උදාහරණ ගණනය

1. චන්ද්‍ර මාසය ≈ 29.53 දින  

2. 12 චන්ද්‍ර මාස = 354.36 දින  

3. සූර්ය වර්ෂය = 365.24 දින  

➡️ වෙනස ≈ 10.88 දින  

මෙම වෙනස එකතු වෙමින් ~32–33 මාසයකට පසු ≈ 1 සූර්ය සංක්‍රාන්ති නොපැමිණි මාසයක් ඇතිවෙයි.  

👉 එය අධිමාසය ලෙස සලකයි.  

---

🌿 රටාව

- අධිමාසය ~32–33 මාසයකට එක් වරක් පතනවා.  

- ආරම්භක නියමය: සූර්ය සංක්‍රාන්ති නොපැමිණි මාසය.  

- උදාහරණයක්: 2023 ජූලි–අගෝස්තු අතර අශාඪ අධිමාසය පතනය එක්වන ලදී.  

📚 නියමය සහ ආරම්භක ස්ථානය

- සූර්ය සිද්ධාන්තය: සූර්ය සංක්‍රාන්ති නොපැමිණි චන්ද්‍ර මාසය අධිමාසය.  

- පරාශර, යවනාචාර්ය, සත්‍යාචාර්ය: එකම නියමය – සූර්ය සංක්‍රාන්ති නොපැමිණි මාසය අධිමාසය.  

- ආරම්භක ස්ථානය: සූර්ය සංක්‍රාන්ති නොපැමිණි මාසය (උදාහරණයක් ලෙස, 2023 ජූලි–අගෝස්තු අශාඪ අධිමාසය).  

---

📚 Reference:

- English translation of the Surya Siddhanta and Siddhanta Siromani (1861)  

- Translation of the Surya Siddhanta (1861, Calcutta edition)  

- Surya Siddhanta – Wikipedia overview  

© M. M. Rohana Wasantha

අධිමාස පතනය සහ විද්වත් මත පිළිබඳ අදහසක්...

අධිමාසය ගණනය කිරීමේ සරල නියමය:  

අධිමාසය (අධිකමාසය) යනු සෞර වර්ෂය (365 දින) සහ චන්ද්‍ර වර්ෂය (354 දින) අතර ඇති 11 දිනක අසමතුලිතතාවය නිසා අවුරුද්ද සම කිරීම සඳහා එක් කරන අමතර මාසයකි. සරල නියමය නම්:  

- සෞර වර්ෂය = 365 දින  

- චන්ද්‍ර වර්ෂය = 354 දින  

- අසමතුලිතතාව = 11 දින  

- අවුරුදු 3කින් → ≈ 33 සෞරමාස = 34 චන්ද්‍රමාස  

- එම අමතර මාසය = අධිමාසය  

---

🧮 සරල සූත්‍රය (Practical Formula)

ඉතා සරලව ගණනය කළ හැක්කේ මෙසේය:  

\[

අධිමාසය = \text{එක් සෞරමාසයකදී සංක්‍රාන්ති නොවූ චන්ද්‍රමාසය}

\]

- සංක්‍රාන්ති (Surya Sankranti) = හිරු රාශියක් (30°) හැරීම.  

- එක් චන්ද්‍රමාසය තුළ හිරු රාශියක් නොහැරේ නම් → එම මාසය අධිමාසය ලෙස සලකයි.  

---

📜 ඍෂි භාෂිත මූලාශ්‍ර

උපනිෂත්, සූර්‍ය්‍යසිද්ධාන්ත, බ්‍රහ්මසිද්ධාන්ත ආදී ගණිත–ආගමික මූලාශ්‍රවලින් අධිමාසය පිළිබඳ නියමය පැහැදිලිව දක්වයි:  

- “චෛත්‍රෙ මාසි ජගද් බ්‍රහ්මා…” යන බ්‍රහ්මසිද්ධාන්ත වාක්‍යය අනුව, ලොව නිර්මාණය වූයේ බක්මස පුරපසළොස්වක දවසේ යැයි කියයි.  

- මෙයින් පූර්ණිමාන්ත ක්‍රමය මූලික බව පෙන්වයි.  

- අග්ගඤ්ඤ සූත්‍ර අර්ථකථා තුළ ද, පුරපසළොස්වක මූලික කරගත් ව්‍යවහාරය දැක්වෙන නිසා, අධිමාසය හැරීමේ න්‍යාය පූර්ණිමාන්ත ක්‍රමය මත ගොඩනගා ඇත.  

---

📖 නරසිම්හ රාවෝගේ විශ්ලේෂණය

- නරසිම්හ රාවෝ (Narasimha Rao) තම Jyotisha Granthas විග්‍රහයන්හිදී කියන්නේ:  

  - අධිමාසය = “අසංක්‍රාන්ති මාසය”.  

  - එනම්, එක් චන්ද්‍රමාසය තුළ Surya Sankranti නොවූ විට → අධිමාසය.  

  - ඔහුගේ විග්‍රහය අනුව, අධිමාසය ≈ අවුරුදු 32.5කින් 11 වරක් පැමිණේ.  

  - මෙය Metonic cycle (19 years) හා සම්බන්ධ කරයි.  

---

📖 සංජේරාත්ගේ විශ්ලේෂණය

- සංජේරාත් (Sanjerat) විසින් සිදු කළ විශ්ලේෂණය අනුව:  

  - අධිමාසය ගණනය කිරීමේදී පූර්ණිමාන්ත හා අමාන්ත ක්‍රම දෙකම භාවිතා කළ හැකි නමුත් ආගමික වශයෙන් පූර්ණිමාන්ත ක්‍රමය උචිතය.  

  - ඔහුගේ විග්‍රහය අනුව, අධිමාසය = 2–3 අවුරුද්දකට එක් වරක් පැමිණෙන නියමිත ගණිතමය සංකල්පයකි.  

  - අධිමාසය හැරීම නොකළහොත්, වෙසක් පොහොය වැනි ආගමික උත්සව සෞර–චන්ද්‍ර ගැටුම නිසා වෙනස් වේ.  

සරල අදහස වන්නේ

අධිමාසය ගණනය කිරීමේ සරල නියමය නම්:  

එක් චන්ද්‍රමාසය තුළ හිරු (Surya) නව රාශියකට සංක්‍රමණය නොකළ විට එම මාසය අධිමාසය (අමතර මාසය) ලෙස සලකයි. මෙය සෞර වර්ෂය (365 දින) සහ චන්ද්‍ර වර්ෂය (354 දින) අතර ඇති 11 දිනක අසමතුලිතතාවය නිසා අවුරුදු 2.5–3කින් එක් වරක් සිදු වේ.  

---

📜 ඍෂි භාෂිත මූලාශ්‍ර

- සූර්‍ය්‍යසිද්ධාන්තය:  

  - සෞර වර්ෂය = 365.2587 දින  

  - චන්ද්‍ර වර්ෂය = 354.366 දින  

  - ≈ 11 දිනක අසමතුලිතතාවය → අවුරුදු 3කින් ≈ 1 මාසය වැඩියෙන්.  

- බ්‍රහ්මසිද්ධාන්තය: “චෛත්‍රෙ මාසි ජගද් බ්‍රහ්මා…” යන වාක්‍යයෙන් පෙන්වන්නේ පුරපසළොස්වක මූලික ව්‍යවහාරය.  

- ඉන්දීය ගණිත–ආගමික න්‍යාය: 5 සෞර වර්ෂයකදී ≈ 62 චන්ද්‍රමාස → අධිමාසය 2ක් (ඉන්දීය යුග නියමය).  

---

📖 නරසිම්හ රාවෝගේ විශ්ලේෂණය

- ඔහුගේ විග්‍රහය අනුව අධිමාසය = “අසංක්‍රාන්ති මාසය”.  

- එනම්, එක් චන්ද්‍රමාසය තුළ Surya Sankranti නොවූ විට → අධිමාසය.  

- ගණිතමය නියමය: ≈ අවුරුදු 32.5කින් 11 වරක් අධිමාසය පැමිණේ.  

- මෙය Metonic cycle (19 years) හා සම්බන්ධ කරයි.  

---

📖 සංජේරාත්ගේ විශ්ලේෂණය

- සංජේරාත්ගේ විග්‍රහය අනුව:  

  - අධිමාසය ≈ අවුරුදු 2–3කට එක් වරක් පැමිණේ.  

  - අධිමාසය = Surya Sankranti නොවූ Lunar Month.  

  - ආගමික වශයෙන් පූර්ණිමාන්ත ක්‍රමය උචිතය, නමුත් ගණිතමය වශයෙන් අමාන්ත ක්‍රමය ද භාවිතා වේ.  

  - මෙය වෙසක් පොහොය වැනි උත්සව සමග ගැටුම් ඇති කරන බව ඔහු අවධාරණය කරයි.  

මේ සමස්ථ කරුණු සැලකීමේදී භාවිතය, සංස්කෘතිය, සහ නියමයන් ක්‍රියාත්මක කළ යුත්තේ ගැටුම් නිරාකරණය සඳහා බලපාන ඒකාබද්ධ ප්‍රවේශයක් මගින් බව පැහැදිළි කළ යුතුය.

©M. M. Rohana Wasantha

දොළොස්වන භාවයේ ග්‍රහයන් ස්ථානගත වීම ගැන වෛදික ජ්‍යෝතිෂයේ අර්ථකථන හා සංසන්දනාත්මක විග්‍රහයක්

දොළොස්වන භාවය (Vyaya Bhava) වෛදික ජ්‍යෝතිෂයේ භාව විග්‍රහයකින් අතිශය සංකීර්ණතම මනෝභාවික හා ආධ්‍යාත්මික තත්ත්වයන් නිරූපණය කරන ස්ථානයකි. එය නිදුක්භාවය, නිවෘත්ති, ආර්ථික හා ශාරීරික වියයම්, ගුප්ත ජීවිතය, විදේශගත වීම, බන්ධන, නිදා තත්ත්වය, සහ මෝක්ෂය ආදිය යන කරුණු නියෝජනය කරයි.

“व्ययभावो मोक्षस्थानं भवति” යන ශ්ලෝකය අනුව — මෙම භාවය මෝක්ෂය හෙවත් අවසාන විමෝක්ෂය පිළිබඳ සංකේතමය ස්ථානයක් ලෙසද සැලකේ.

---

දොළොස්වන භාවයේ ග්‍රහයන්  ස්ථානගත වීම වෛදික ජ්‍යෝතිෂයේ අර්ථකථන මූලාශ්‍ර අනුව

ග්‍රහයා	දොළොස්වන භාවයේ ස්ථානයේදී ඇති ප්‍රතිඵල	මූල ග්‍රන්ථ යොමු
සූර්ය	නිදන් වියයම්, විදේශගත වීම, පීඩා සහ තනත්‍රික ප්‍රශ්න	Phaladeepika 11.13, Brihat Parashara Hora Shastra 24.5
චන්ද්‍ර	අතිශය මනෝඇවසිලි, රහස් ජීවිතය, නිදා අධිකත්වය	Saravali 36.9
බුධ	රහස් ලිපිගරුකයන්, කුටිනායක භාවය, විදේශීය කර්ම	Jataka Parijata 15.22
ශුක්‍ර	විදේශීය ආදරය, රහස් විලාසිතාව, බුද්ධිමත් විමෝක්ෂය	Phaladeepika 12.17
මංගල	රහස් විරෝධී කාර්ය, ආක්‍රමණශීලීත්වය, සිරගත වීමේ අවදානම	BPHS 24.6
බෘහස්පති	ආධ්‍යාත්මික වියයම්, පුණ්‍ය විපාක, අධික ආදර්ශවාදය	Jataka Parijata 16.4
ශනි	විපත්තිකාරක වියයම්, විරහිත ආදර්ශය, මෝක්ෂ උනන්දු	Saravali 38.2
රාහු	රහස් විදේශ ගමන්, කාම සංවේගය, මනෝ ආශාධිත තත්ත්ව	Phaladeepika 12.23
කේතු	මෝක්ෂය, විමෝක්ෂ ධ්‍යානය, තපස්, අසත්‍යයෙන් වෙන්වීම	BPHS 33.45

(1) Bṛhat Parāśara Hora Śāstra (BPHS) අනුව, දොළොස්වන භාවය කර්ම විපාක අවසාන ආවර්තනයක් ලෙසින් සැලකේ.
එහි ග්‍රහස්ථානය අනුව පුද්ගලයාගේ අවසාන කාලයේ අත්දැකීම්, නිවෘත්තී පාරමිතාව, සහ අවබෝධික විශේෂත්වය පෙන්වයි.

(2) Saravali හා Phaladeepika ග්‍රන්ථ අනුව, මෙය නිදා, රාත්‍රී පාලනය, සහ අන්තර්මනෝ දෘෂ්ටිය පෙන්වයි.
එම නිසා ශුක්‍රය හා බෘහස්පති මෙහි වාසය කිරීම ආධ්‍යාත්මික විවෘත්තියකට හේතු වේ.

(3) Jaimini Sutras අරමුණු අනුව, 12වන භාවයේ Chara Karakas (විශේෂයෙන් Gnātikaraka හා Mokshakaraka) තත්ත්වය පුද්ගලයාගේ ආත්ම විමෝක්ෂය හා කර්ම නියෝජනය මැනීමට භාවිතා වේ.

(4) Sanjay Rath සහ P.V.R. Narasimha Rao විසින් ඉගැන්වෙන නවකාලීන විග්‍රහයන් අනුව, 12වන භාවය Kala Chakra Dasha ක්‍රමයේ Vyaya Pada ලෙස භාවිතා වන අතර එය සත්‍ය භාවික විමෝක්ෂ අවධි පෙන්වයි. 

විග්‍රහය

1. ධන හා විදේශ ගමන්:
   සූර්ය, බුධ, ශුක්‍ර යන ග්‍රහ මෙහි සිටින විට විදේශීය සම්පත් හා විදේශ ගත වීමේ ලකුණක් වේ.
   එහෙත් මංගල හා ශනි මෙහි සිටින විට එම ගමන් අභාග්‍යකාරී විය හැක.

2. මානසික හා ආත්මික ස්වභාවය:
   චන්ද්‍ර සහ කේතු මෙහි වාසය කරන විට, පුද්ගලයාට භාවනාව, නිශ්ශබ්ද ජීවිතය හා අභ්‍යන්තර අවබෝධය ඇති වේ.

3. රහස් ගුප්තකාරීභාවය:
   රාහු මෙහි සිටින විට පුද්ගලයා අතිශය රහස්මය කාර්යයන් (intelligence, espionage, secret service) තුළ නියුක්ත විය හැක.

4. මෝක්ෂය සහ නිවෘත්ති:
   බෘහස්පති හා කේතු මෙහි සුභ ගතින් සිටින විට “जीवन्मुक्त” (jīvanmukta) තත්ත්වය ඇතිවිය හැක.

---

නිගමනය

දොළොස්වන භාවය වෛදික ජ්‍යෝතිෂයේ විමෝක්ෂ පථයේ අවසාන මංසන්ධියකි.
මෙය භෞතික වියයම් හා නාශය පමණක් නොව, ආත්ම විවෘත්තිය, ආත්ම විමෝක්ෂය හා අභ්‍යන්තර ප්‍රභෝධය ද නියෝජනය කරයි.
එබැවින්, ජ්‍යෝතිෂීය විශ්ලේෂණයකදී මෙම භාවය අනවශ්‍ය වියදම් පිළිබඳව පමණක් නොව, ජීවිතයේ විමෝක්ෂ පථය පිළිබඳ අභ්‍යන්තර දෘෂ්ටියක් ලෙස සැලකිය යුතුය.

---

ආශ්‍රය ලැයිස්තුව

• Parāśara, M. (n.d.). Bṛhat Parāśara Horā Śāstra. Delhi: Chaukhamba Press.
• Mantreśvara. (n.d.). Phaladeepika. Varanasi: Motilal Banarsidass.
• Kalyana Varma. (n.d.). Saravali. Delhi: Chaukhamba Press.
• Rao, P. V. R. Narasimha. (2005). Vedic Astrology: An Integrated Approach.
• Rath, S. (2000). Crux of Vedic Astrology: Timing of Events. New Delhi: Sagar Publication 

© M. M. Rohana Wasantha

නිද්දේස පාලිය හා කේන්ද්‍ර සටහනේ හයවෙනි භාවය

ජ්‍යෝතිෂයේ හයවෙනි භාවය (ଷෂ්ඨ භාවය) සහ බෞද්ධ දර්ශනයේ කාමයන්ගේ ආදීනව (නිද්දෙසපාළියේ විග්‍රහය) අතර ගැඹුරු සම්බන්ධයක් විමසා බලන අයුරින්.

🔹 පළමුව – ජ්‍යෝතිෂයේ හයවෙනි භාවය

හයවෙනි භාවය (ଷෂ්ඨ භාවය) කියන්නේ:

• රෝග, ශත්‍රු, ඍණ, සේවක, තනතුරු සටන්, හා ආගන්තුක දෝෂ යන කරුණු පෙන්නුම් කරන භාවයකි.
• එය ලග්නයෙන් බලන විට “මනසට බාහිරවින් පැමිණෙන දෝෂාත්මක බලවේග” – එනම්, අන්‍යයන්ගේ ක්‍රියාවලිය නිසා මනස තුළ උත්පන්න වන “කේතනික සංවේග” – යනු කාම, ක්‍රෝධ, මෝහ, මද, මාත්සර්ය යන ගුණ විරෝධී ක්ලේශයන් ලෙස දැක්වෙයි.
• එනිසා ජ්‍යෝතිෂයේ මේ භාවය මනෝවිද්‍යාත්මක "reactional field" එකක් ලෙස හැඳින්විය හැක — එනම් පරිසරයෙන් පැමිණෙන උත්තේජනාවන්ට සිතේ උත්තරය (defense response).

---

🔹 දෙවනි – බෞද්ධ දර්ශනයේ කාමයන්ගේ ආදීනව

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දක්වා ඇති මේ 11 උපමා කාමයන්ගේ අවසාන ආදීනවය පිළිබඳ ගැඹුරු විවේචනයකි.
එහි මූලික කරුණ වන්නේ — කලතුරක් රසවත් මෙන් පෙනෙන වස්තුකාමය හා ක්ලේශකාමය අවසානයේ දුක, භය, පීඩා, හා විනාශය පමණක් මගින් අවසන් වන බවයි.

---

🔹 තෙවෙනි – මේ දෙක එකට කියවූ විට ඇති වන ගැඹුරු නිගමනය

1. ආගන්තුක දෝෂය හා බාහිර උත්තේජනය

හයවෙනි භාවයේ ආගන්තුක දෝෂය කියන්නේ බාහිර පරිසරයෙන්, අන්‍යයන්ගේ ක්‍රියාවලියෙන්, හෝ ලෝකීය අත්දැකීම් වලින් උත්පන්න වන ක්ලේශික මනෝභාවයන්ය.
ඒ මනෝභාවයන් — කාම ලෝභ, ක්‍රෝධ, මෝහ, මද, මාත්සර්යය යන සම්පූර්ණ ක්ලේශ පංචකයයි.

බෞද්ධ විග්‍රහයේ විවිධ උපමා මගින් දැක්වෙන්නේ මේ ක්ලේශයන් මනසට ඇතුල්වීමේ ක්‍රමය හා ඒවා නිසා සිත අතින් අත්දැකෙන දුකයි.
ඒ අනුව හයවෙනි භාවයේ ආගන්තුක දෝෂය යනු — මෙම 11 උපමා මගින් විස්තර වන කාම ආදීනවයම ජ්‍යෝතිෂයේ භාව ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස නිරූපිත වීමකි.

---

2. කාම ලෝභය = අට්ඨිකඞ්කලූපමා කාමය

ලෝභය (desire) යනු ආගන්තුක දෝෂයන්හි මූලයයි.
ඒ අනුව "ලේමස් නැති ඇට කැබැල්ලක්" මෙන් අනිතිමක හා අසත්‍ය ආශ්‍රිත රසයක් පසුපස යන මනස, හයවෙනි භාවයේ ලෝභ ග්‍රහයක (උදා: ශුක්‍ර, චන්ද්‍ර, හෝ රාහු) අධික බලයෙන් පෙන්නුම් කරයි.

---

3. මංසපේසූපමා හා තිණුක්කූපමා කාමා – සමාජීය සටන්, ඍණ සහ ශත්‍රු භාවය

කාමයන් බහු සාධාරණව ඇති බව පෙන්වෙන මෙම උපමාවන් මගින් “සමාජීය ආරෝපණ, අයත්භාවය, හිංසා” පෙන්වයි.
මෙම තත්ත්වය හයවෙනි භාවයේ "ශත්‍රු සටන් හා ඍණය" ලෙස ප්‍රකාශ වේ.
එනම්, අන්‍යයන්ගේ වස්තූන් ගැන ලෝභය හේතුවෙන් මනස තුළ සටන්කාරී විකෘතියක් ඇතිවීම.

---

4. අඞ්ගාරකාසූපමා හා සත්තිසූලූපමා – ක්‍රෝධ හා පීඩා

ගිනි අඟුරු හා සැත්හුල උපමාන් මගින් පෙන්වෙන්නේ කාමය හෝ රාගය මනසට ඇතුළු වූ විට එය ක්‍රෝධය හා විද්‍රෝහය ලෙස පිපිරීමය.
ජ්‍යෝතිෂයේ මෙය හයවෙනි භාවයේ කේතු, මංගල, හෝ සූරිය ග්‍රහ බලය වැඩි විට දැක්වෙයි — එනම්, ගිනි ග්‍රහ බලය මනසට පීඩාත්මක ක්‍රියාවලියක් උත්පන්න කරයි.

---

5. සුපිනකූපමා හා යාචිතකූපමා – මෝහය හා අනිතිම භාවය

සිහින හා තාවකාලික භාවය පෙන්වෙන්නේ මෝහ දෝෂය — මනස අනිත්‍ය භාවය නොදැන මෘග්මය අත්දැකීම්වලට ඇලී සිටීම.
මෙය හයවෙනි භාවයේ චන්ද්‍ර–රාවු සම්බන්ධතාවය මගින් විශේෂයෙන් දැක්විය හැක.

---

6. අසිසූනූපමා හා අග්ගික්ඛන්ධූපමා – මනෝ විනාශය හා ක්ලේශ ගිනිය

මෙම උපමා දෙකෙන් පෙන්වෙන්නේ කාමික ආශාව මනස හා ශරීරය දෙකම දවා විනාශයට පමුණුවන අයුරය.
ඒ හයවෙනි භාවයේ අධික ක්ලේශ බලය ඇති විට – විශේෂයෙන් රාහු, කේතු, හෝ මංගල බලය වැඩි විට – පුද්ගලයාගේ මනස විනාශකාරී ක්‍රියාවලියට යොමු වන බව දක්වයි.

ජ්‍යෝතිෂයේ හයවෙනි භාවය යනු:

“අන්‍යයන්ගේ ක්‍රියාවලිය මගින් මනස තුළ උත්පන්න වන ආගන්තුක ක්ලේශයන්ගේ ක්ෂේත්‍රයයි.”

බෞද්ධ විග්‍රහයේ කාමයන්ගේ ආදීනව යනු:

“ආගන්තුක ක්ලේශයන්ගේ ව්‍යුහය හා ඒවා මගින් සිත විනාශ වන ක්‍රමයයි.”

එමඟින් බෞද්ධ විවේචනය මනෝවිද්‍යාත්මකව සරලව කියන්නේ ජ්‍යෝතිෂයේ හයවෙනි භාවයේ අර්ථයයි —

කාම ලෝභය, ක්‍රෝධය, මෝහය, මදය, මාත්සර්යය යන ආගන්තුක ක්ලේශයන් මනසට ඇතුළු වූ විට එය අභ්‍යන්තර දුක්ය හා විනාශය නිමවන ක්ෂේත්‍රය බවයි.

භාව / දර්ශනය	විස්තරය	බෞද්ධ උපමා සමග සම්බන්ධය	ක්ලේශය
6th Bhava – Āgantu Dōsha	මනසට බාහිර ක්‍රියාවලියෙන් උත්පන්න වන අසත්‍ය ආශාව	අට්ඨිකඞ්කලූපමා – ලේමස් නැති ඇට	Kāma–Lobha
6th Bhava – Conflict/Enemy	අන්‍යයන් සමග සටන්, අයිතිභාවය	මංසපේසූපමා	Mātsarya
6th Bhava – Suffering through Desire	කාමය නිසා භය, ශෝක	තිණුක්කූපමා	Kāma–Chanda
6th Bhava – Fire of Anger	මනස දැවෙන ක්‍රෝධය	අඞ්ගාරකාසූපමා	Krodha
6th Bhava – Delusion	අනිත්‍ය භාවය නොදැන සිහිනයක් මෙන් ඇලීම	සුපිනකූපමා	Moha
6th Bhava – Pain from Lust	රාග ගින්නෙන් සිත දැවීම	අග්ගික්ඛන්ධූපමා	Rāga / Moha
6th Bhava – Moral Erosion	ශීල විනාශය	අසිසූනූපමා	Mada
6th Bhava – Fear, Anxiety	කාමය නිසා සිත විදීම	සත්තිසූලූපමා	Bhaya / Dukha

ඒ අනුව —
හයවෙනි භාවය යනු ලෝකීය විෂය භාවයන්ගේ ආදීනවය ප්‍රකාශ වන මනෝක්ෂේත්‍රයකි.
කාම ආදීනව උපමා 11ක් විස්තර කරන්නේ එම භාවයේ මනෝවිද්‍යාත්මක ගති විරූපණයයි.

ඒක අතුරින් ආගන්තුක දෝෂ යනු බාහිර පරිසරයේ දෘෂ්ට විෂයන්ට අල්පමන මනස අසතුටින්, ආශාවෙන් හෝ විරෝධයෙන් පරිවර්තනය වීමයි.
එය විශ්ලේෂණාත්මකව කියන්නෙ —

"කාම ලෝභ ක්‍රෝධ මෝහ මද මාත්සර්ය යන ක්ලේශයන් මනසට ආගන්තුක ලෙස ඇතුළුව විද්‍යුත් ගිනි දැල් වැනි විනාශකාරී අයුරින් ක්‍රියා කරන අභ්‍යන්තර විෂයන්ය.

© M. M. Rohana Wasantha

🕉 චණ්ඩී ස්තෝත්‍රය

1.
ඕං නමස්තේ චණ්ඩිකේ චණ්ඩි චණ්ඩමුණ්ඩවිනාශිනි ।
නමස්තේ කාලිකේ කාල මහා භය විනාශිනි ॥1॥

2.
ශිවේ රක්ෂ ජගද්ධ්ත්‍රි ප්‍රසීද හරවල්ලභේ ।
ප්‍රණමාමි ජගද්ධ්ත්‍රීං ජගත් පාලන කාරිණීම් ॥2॥

3.
ජගත් ක්ෂෝභකරීං විද්‍යාං ජගත් ශ්‍රිෂ්ටිවිධායිනීම් ।
කරාලාං විකටාං ඝෝරාං මුණ්ඩ මාලා විභූෂිතාම් ॥3॥

4.
හරාර්චිතාං හරාරාධ්‍යාං නමාමි හරවල්ලභාම් ।
ගෞරීං ගුරුප්‍රියාං ගෞරවර්ණාලංකාරභූෂිතාම් ॥4॥

5.
හරිප්‍රියාං මහාමායාං නමාමි බ්‍රහ්මපූජිතාම් ।
සිද්ධාං සිද්ධේශ්වරීං සිද්ධවිද්‍යාධරඞ්ගණෛර්යුතාම් ॥5॥

6.
මන්ත්‍රසිද්ධිප්‍රදාං යෝනිසිද්ධිදාං ලිංගශෝභිතාම් ।
ප්‍රණමාමි මහාමායාං දුර්ගාං දුර්ගතිනාශිනීම් ॥6॥

7.
උග්රාමූග්‍රමයීමූග්‍රතාරාමූග්‍රගණෛර්යුතාම් ।
නීලාං නීලඝනශ්‍යාමාං නමාමි නීලසුන්දරීම් ॥7॥

8.
ශ්‍යාමාඞ්ගීං ශ්‍යාමඝටිතාං ශ්‍යාමවර්ණවිභූෂිතාම් ।
ප්‍රණමාමි ජගද්ධ්ත්‍රීං ගෞරීං සර්වාර්ථසාධිනීම් ॥8॥

9.
විශ්වේශ්වරීං මහාඝෝරාං විකටාං ඝෝරණාදිනීම් ।
ආද්යාමාද්යගුරෝරාද්යාමාද්යන්ඵ්‍රපූජිතාම් ॥9॥

10.
ශ්‍රීං දුර්ගාං ධනදාම් අන්නපූර්ණාං පද්මාං සුරේශ්වරීම් ।
ප්‍රණමාමි ජගද්ධ්ාත්‍රීං චන්ද්‍රශේඛරවල්ලභාම් ॥10॥

11.
ත්‍රිපුරාං සුන්දරීං බාලාමම්බලාගණභූෂිතාම් ।
ශිවදූතීං ශිවාරාධ්‍යාං ශිවධ්‍යේයාං සනාතනීම් ॥11॥

12.
සුන්දරීං තාරිණීං සර්වශිවාගණවිභූෂිතාම් ।
නාරායණීං විෂ්ණුපූජ්‍යාං බ්‍රහ්මවිෂ්ණුහරප්‍රියාම් ॥12॥

13.
සර්වසිද්ධිප්‍රදාං නිත්‍යාමනිත්‍යාං ගුණවර්ජිතාම් ।
සගුණාං නිර්ගුණාං ධ්‍යේයාමාර්චිතාං සර්වසිද්ධිදාම් ॥13॥

14.
විද්‍යාං සිද්ධිප්‍රදාං විද්‍යාං මහාවිද්‍යාං මහේශ්වරීම් ।
මහේශභක්තාං මාහේෂීං මහාකාලප්‍රපූජිතාම් ॥14॥

15.
ප්‍රණමාමි ජගද්ධ්ාත්‍රීං ශුම්භාසුරවිමර්දිනීම් ।
රක්තාප්‍රියාං රක්තවර්ණාං රක්තබීජවිමර්දිනීම් ॥15॥

16.
භෛරවීං භුවනාං දේවීං ලෝලජිව්හාං සුරේශ්වරීම් ।
චතුර්භුජාං දශභුජාමෂ්ටාදශභුජාං ශුභාම් ॥16॥

17.
ත්‍රිපුරේශීං විශ්වනාථප්‍රියාං විශ්වේශ්වරීං ශිවාම් ।
අට්ටහාසාමට්ටහාස්ප්‍රියාං ධූම්‍රවිනාශිනීම් ॥17॥

18.
කමලාං ඡින්නභාලාඞ්ච මාතඞ්ගීං සුරසුන්දරීම් ।
ෂෝඩෂීං විජයාං භීමාං ධූමාඞ්ච වගලාමුඛීම් ॥18॥

19.
සර්වසිද්ධිප්‍රදාං සර්වවිද්‍යාමන්ත්‍රවිශෝධිනීම් ।
ප්‍රණමාමි ජගත්තාරාං සාරාඞ්ච මන්ත්‍රසිද්ධියේ ॥19॥

20.
ඉත්‍යේවංච වරාරෝහේ ස්තෝත්‍රං සිද්ධිකරං පරම් ।
පඨිත්වා මෝක්ෂමාප්නෝති සත්‍යං වෛ ගිරිනන්දීනි ॥20॥

---

© M. M. Rohana Wasantha