චන්ද්‍ර මාස, අධිමාස හා සමජ භාවිතය

අධිමාස පතනය සහ විද්වත් මත පිළිබඳ අදහසක්...

අධිමාසය ගණනය කිරීමේ සරල නියමය:  

අධිමාසය (අධිකමාසය) යනු සෞර වර්ෂය (365 දින) සහ චන්ද්‍ර වර්ෂය (354 දින) අතර ඇති 11 දිනක අසමතුලිතතාවය නිසා අවුරුද්ද සම කිරීම සඳහා එක් කරන අමතර මාසයකි. සරල නියමය නම්:  

- සෞර වර්ෂය = 365 දින  

- චන්ද්‍ර වර්ෂය = 354 දින  

- අසමතුලිතතාව = 11 දින  

- අවුරුදු 3කින් → ≈ 33 සෞරමාස = 34 චන්ද්‍රමාස  

- එම අමතර මාසය = අධිමාසය  

---

🧮 සරල සූත්‍රය (Practical Formula)

ඉතා සරලව ගණනය කළ හැක්කේ මෙසේය:  

\[

අධිමාසය = \text{එක් සෞරමාසයකදී සංක්‍රාන්ති නොවූ චන්ද්‍රමාසය}

\]

- සංක්‍රාන්ති (Surya Sankranti) = හිරු රාශියක් (30°) හැරීම.  

- එක් චන්ද්‍රමාසය තුළ හිරු රාශියක් නොහැරේ නම් → එම මාසය අධිමාසය ලෙස සලකයි.  

---

📜 ඍෂි භාෂිත මූලාශ්‍ර

උපනිෂත්, සූර්‍ය්‍යසිද්ධාන්ත, බ්‍රහ්මසිද්ධාන්ත ආදී ගණිත–ආගමික මූලාශ්‍රවලින් අධිමාසය පිළිබඳ නියමය පැහැදිලිව දක්වයි:  

- “චෛත්‍රෙ මාසි ජගද් බ්‍රහ්මා…” යන බ්‍රහ්මසිද්ධාන්ත වාක්‍යය අනුව, ලොව නිර්මාණය වූයේ බක්මස පුරපසළොස්වක දවසේ යැයි කියයි.  

- මෙයින් පූර්ණිමාන්ත ක්‍රමය මූලික බව පෙන්වයි.  

- අග්ගඤ්ඤ සූත්‍ර අර්ථකථා තුළ ද, පුරපසළොස්වක මූලික කරගත් ව්‍යවහාරය දැක්වෙන නිසා, අධිමාසය හැරීමේ න්‍යාය පූර්ණිමාන්ත ක්‍රමය මත ගොඩනගා ඇත.  

---

📖 නරසිම්හ රාවෝගේ විශ්ලේෂණය

- නරසිම්හ රාවෝ (Narasimha Rao) තම Jyotisha Granthas විග්‍රහයන්හිදී කියන්නේ:  

  - අධිමාසය = “අසංක්‍රාන්ති මාසය”.  

  - එනම්, එක් චන්ද්‍රමාසය තුළ Surya Sankranti නොවූ විට → අධිමාසය.  

  - ඔහුගේ විග්‍රහය අනුව, අධිමාසය ≈ අවුරුදු 32.5කින් 11 වරක් පැමිණේ.  

  - මෙය Metonic cycle (19 years) හා සම්බන්ධ කරයි.  

---

📖 සංජේරාත්ගේ විශ්ලේෂණය

- සංජේරාත් (Sanjerat) විසින් සිදු කළ විශ්ලේෂණය අනුව:  

  - අධිමාසය ගණනය කිරීමේදී පූර්ණිමාන්ත හා අමාන්ත ක්‍රම දෙකම භාවිතා කළ හැකි නමුත් ආගමික වශයෙන් පූර්ණිමාන්ත ක්‍රමය උචිතය.  

  - ඔහුගේ විග්‍රහය අනුව, අධිමාසය = 2–3 අවුරුද්දකට එක් වරක් පැමිණෙන නියමිත ගණිතමය සංකල්පයකි.  

  - අධිමාසය හැරීම නොකළහොත්, වෙසක් පොහොය වැනි ආගමික උත්සව සෞර–චන්ද්‍ර ගැටුම නිසා වෙනස් වේ.  

සරල අදහස වන්නේ

අධිමාසය ගණනය කිරීමේ සරල නියමය නම්:  

එක් චන්ද්‍රමාසය තුළ හිරු (Surya) නව රාශියකට සංක්‍රමණය නොකළ විට එම මාසය අධිමාසය (අමතර මාසය) ලෙස සලකයි. මෙය සෞර වර්ෂය (365 දින) සහ චන්ද්‍ර වර්ෂය (354 දින) අතර ඇති 11 දිනක අසමතුලිතතාවය නිසා අවුරුදු 2.5–3කින් එක් වරක් සිදු වේ.  

---

📜 ඍෂි භාෂිත මූලාශ්‍ර

- සූර්‍ය්‍යසිද්ධාන්තය:  

  - සෞර වර්ෂය = 365.2587 දින  

  - චන්ද්‍ර වර්ෂය = 354.366 දින  

  - ≈ 11 දිනක අසමතුලිතතාවය → අවුරුදු 3කින් ≈ 1 මාසය වැඩියෙන්.  

- බ්‍රහ්මසිද්ධාන්තය: “චෛත්‍රෙ මාසි ජගද් බ්‍රහ්මා…” යන වාක්‍යයෙන් පෙන්වන්නේ පුරපසළොස්වක මූලික ව්‍යවහාරය.  

- ඉන්දීය ගණිත–ආගමික න්‍යාය: 5 සෞර වර්ෂයකදී ≈ 62 චන්ද්‍රමාස → අධිමාසය 2ක් (ඉන්දීය යුග නියමය).  

---

📖 නරසිම්හ රාවෝගේ විශ්ලේෂණය

- ඔහුගේ විග්‍රහය අනුව අධිමාසය = “අසංක්‍රාන්ති මාසය”.  

- එනම්, එක් චන්ද්‍රමාසය තුළ Surya Sankranti නොවූ විට → අධිමාසය.  

- ගණිතමය නියමය: ≈ අවුරුදු 32.5කින් 11 වරක් අධිමාසය පැමිණේ.  

- මෙය Metonic cycle (19 years) හා සම්බන්ධ කරයි.  

---

📖 සංජේරාත්ගේ විශ්ලේෂණය

- සංජේරාත්ගේ විග්‍රහය අනුව:  

  - අධිමාසය ≈ අවුරුදු 2–3කට එක් වරක් පැමිණේ.  

  - අධිමාසය = Surya Sankranti නොවූ Lunar Month.  

  - ආගමික වශයෙන් පූර්ණිමාන්ත ක්‍රමය උචිතය, නමුත් ගණිතමය වශයෙන් අමාන්ත ක්‍රමය ද භාවිතා වේ.  

  - මෙය වෙසක් පොහොය වැනි උත්සව සමග ගැටුම් ඇති කරන බව ඔහු අවධාරණය කරයි.  

මේ සමස්ථ කරුණු සැලකීමේදී භාවිතය, සංස්කෘතිය, සහ නියමයන් ක්‍රියාත්මක කළ යුත්තේ ගැටුම් නිරාකරණය සඳහා බලපාන ඒකාබද්ධ ප්‍රවේශයක් මගින් බව පැහැදිළි කළ යුතුය.

©M. M. Rohana Wasantha